Spannend schrijven over seks

Zijn vraag wat ze die avond zouden eten beantwoordde zijn vrouw met: “Lever.” Op dat moment begon hij eraan te denken hoe het zou zijn als zij dood was en probeerde hij zich een leven zonder haar voor te stellen. Eerst schaamde hij zich dat hij zoiets kon denken. Maar toen hij eenmaal aan deze gedachte gewend was, was die niet meer uit zijn hersenen weg te branden. Het gaf hem een prettig gevoel. Zo kwam het dat Frederick Benson een moordenaar werd…

 

Het was een dag in februari, die voor Fred begon zoals elke andere.

 

Hoe beschrijf je seks in een verhaal op zo’n manier dat het niet saai, plat of clichématig wordt? Eigenlijk het enige verhaal dat ik erotisch spannend vind, begint met bovenstaand stukje. Het is een roman uit 1972 van Walter Kempley, “Moord per computer” (oorspr. titel: “The Probability Factor”). Het is niet eens een seksroman, het is een detective, maar dat illustreert misschien dat een verhaal spannend wordt als het er niet te dik bovenop ligt. Eindelijk worden Freds dromen waar, als hij het na de moord op zijn vrouw aanlegt met zijn sexy secretaresse, die hem vervolgens volledig in de tang neemt en hem dwingt tot nog meer moorden.

Mijn bezwaar tegen erotische verhalen is dat het niet geil is om te lezen hoe geil iemand is. Pornografie is materiaal dat de bedoeling heeft de consument op te winden. Is de consument een kijker dan lukt dat vrij makkelijk, maar als de consument een lezer is dan wordt het moeilijker. Kijken naar een mooi lichaam is een seksuele ervaring, zou je kunnen zeggen, zo werken onze hersenen, zo zijn ze in de evolutie gevormd. Met beeldmateriaal houd je het evolutionair gevormde systeem voor de gek, het is een visuele illusie. De foto of film geeft je hersenen de illusie dat je een begerenswaardig seksobject in je nabijheid hebt.
Hoe anders is dat voor een lezer, die moet het van zijn eigen voorstellingsvermogen hebben en waarom zou dat met een verhaal beter lukken dan zonder? Het verhaal moet dus spanning oproepen en dat is niet makkelijk als je van te voren al weet waar het op uit draait. Misschien helpt het om de daad zelf niet te beschrijven, want iedere lezer weet al hoe het werkt. Beschrijf alleen dingen die nieuw zijn voor de lezer. Beschrijf unieke kenmerken van de personages en hun lichamen. Het is niet interessant om te vermelden dat hij stijf was en zij nat, tenzij je doelgroep dat nog niet weet.

Algemene adviezen (niet alleen geldig voor schrijven) zijn: lees je eigen werk – hoe komt het op je over; en wees meedogenloos over je eigen werk.

In het stukje dat ik citeerde vallen een aantal dingen op. Ten eerste is iedere zin boeiend. Iedere zin is informatief. Dit bereikt de schrijver door een aantal trucs toe te passen. De eerste zin bevat op het eerste gezicht geen interessante informatie en de schrijver heeft die zin zo compact mogelijk gemaakt. Dus niet: “Zijn leven was saai. Hij zei: Wat eten we vanavond. Zei zij: Lever. Hij hield niet van lever. Hij hield niet van haar.” Nee, de schrijver presenteert de conversatie – die op dat moment nog oninteressant is – in één zin, dat leest lekker vlot.
De tweede zin geeft dan een onverwachte betekenis aan de eerste, het krijgt ineens een bepaalde kleur. Opmerkelijk is ook dat de tweede zin aan interessantheid wint, door de zin die eraan vooraf gaat. Probeer het stuk maar te lezen zonder die eerste zin.
Verder valt op dat iedere zin een bepaald gevoel weergeeft, achtereenvolgens: afkeer, hoop, schaamte, opwinding, prettig, onontkoombaar lot.

Een heel belangrijke truc is het spelen met de tijd. Een verhaal waarin het tijdsverloop precies correspondeert met steeds hetzelfde aantal bladzijden (of aantal woorden) zal altijd saai zijn. Schrijvers zijn soms heel uitgebreid, dan staat de tijd bijna stil, en dan slaan ze ineens grote stukken over (verdichting wordt dat genoemd), alsof ze zeggen willen: dat weten we nu allemaal wel.
Een andere manier om met tijd om te gaan is verschuiven. In genoemde roman wordt eerst de aanleiding beschreven en daarna komt wat er allemaal aan vooraf ging. Die saaie informatie moet de lezer nu eenmaal weten, maar het wordt dragelijk gemaakt door te verklappen wat er zou kunnen gebeuren. Kempley had zijn roman kunnen schrijven zonder die eerste alinea, maar dan had je er als lezer niet meteen zo lekker ingezeten. De spanning blijft intact doordat de schrijver nog genoeg te raden overlaat. Zou het hem echt lukken zijn vrouw te vermoorden? En voor degenen die het antwoord al op de achterflap hebben gelezen: Hoe zou hem dat lukken? Zou hij opgepakt en bestraft worden?

Over het beschrijven van details. Details geven een verhaal kleur, maken het interessant en geloofwaardig. Toch vind ik in erotische verhalen de details vaak vervelend, ze leiden af. Nogmaals, beschrijf alleen dingen die nieuw zijn voor de lezer. Het is een lastig probleem, een kwestie van proeven. Wees dus niet te scheutig met details. Details die van belang zijn voor het verloop van het verhaal zijn interessanter dan andere. Als de beschrijving van noodzakelijke details toch saai wordt, probeer dan eens iets te schuiven in de volgorde.

Samenvattend: iedere zin informatief en boeiend, het gevoel van het personage, tijdsverdichting, tijdsverschuiving, zinvolle details.
En altijd blijft gelden: Lees je eigen teksten nog een keer over.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s