Kleding, natuurlijk

“Het naturisme is een humanitaire stroming die streeft naar de herintegratie van de natuur en natuurlijkheid in het menselijk leven en ziet daarbij het naakte lichaam als een natuurlijk gegeven.”

Betekent deze definitie dat een gekleed lichaam onnatuurlijk is? Onze voorouders hebben hun vacht tussen de 1,2 en 1,6 miljoen jaar geleden verloren. Kleding wordt al zo’n 100.000 tot 170.000 jaar gedragen. We hebben dus met onze naakte huid langer zonder kleding rondgelopen dan met kleding. Dat is niet verwonderlijk, want de natuurvolkeren die we nog tot ver in de twintigste eeuw ontdekt hebben, droegen over het algemeen ook geen kleding. Het lijkt er in historisch perspectief dus op dat onze cultuur met kleding een uitzondering is tussen vele culturen zonder kleding.

 

Toch is het beschermen van de naakte huid ook iets dat algemeen voorkomt. Mensen beschermen zich tegen de kou, tegen de hitte en tegen de zonnestraling. In Afrika vetten de mensen zich in als ze in de zon moeten werken, omdat zelfs een zwarte huid niet bestand is tegen de felle zon. De Aboriginals in Australië smeren zich in met leem en klei. Hun huid is op die manier geheel verborgen. De Vuurland-indianen leefden zonder kleding in een koud klimaat. Ze gingen zelfs het koude water in. Ze smeerden zich in met zeehondenvet om zich tegen de kou te beschermen.

Het zoeken naar middelen om de huid of het lichaam te beschermen is algemeen menselijk. Kennelijk hoort dat bij het natuurlijk gedrag van de mens als soort. Kleding is één van de manieren om het lichaam te beschermen en in veel culturen in het verleden bestond het niet. Maar je kunt niet volhouden dat kleding onnatuurlijk is; als het insmeren met vet of klei natuurlijk is, dan is het dragen van kleding dat ook.

Woestijnvolken dragen lange gewaden tegen de warmte en tegen de directe zonnestraling. In koudere streken kleding draagt men kleding tegen de kou. En je kunt je natuurlijk ook kleden als fysieke bescherming, tegen schrammen, builen en sneden.

 

Kleding is een slimme uitvinding. Het geeft een zeer goede bescherming. Bovendien is het bij verschillende omstandigheden snel aan en uit te trekken. Toen kleding in bepaalde gebieden permanent werd gedragen, kreeg het een nieuw aspect dat andere beschermingsmiddelen niet hebben en dat heeft te maken met zien. Bloot zijn werd geassociëerd met seks. Een gekleed lichaam werd de standaard en zo werd kleding het tegengestelde van seks. Uiterlijke versieringen kwamen nu ook tot uiting in kleding. Er mooi uit zien, werd mooi gekleed gaan. Kleding kreeg een eigenaardige relatie met seks, want de behoefte van een vrouw om er mooi uit te zien, om mooi gekleed te gaan, heeft te maken met het andere geslacht, dus indirect met seks. Ook werd na verloop van tijd kleding gebruikt om seksuele aspecten juist te benadrukken, aspecten die onzichtbaar geworden waren door de kleding, denk bijvoorbeeld aan een decolleté. Kleding verbergt het seksuele, maar wordt dus ook gebruikt om het seksuele direct of indirect uit te drukken. Indirect als een vrouw alleen maar mooi wil zijn en direct als haar kleding spannend is. De beschrijving hoe kleding het seksuele verbergt en hoe de mens steeds naar manieren zoekt om dat seksuele aspect toch te tonen, doet denken aan de beschrijving van seksuele driften door Freud. Driften worden door de maatschappij onderdrukt en zoeken zich een uitweg, zoals de stoom die in een stoommachine onder grote druk zijn weg naar buiten zoekt. De cultuur kanaliseert onze driften, zodat ze op maatschappelijk acceptabele manieren hun uitweg vinden, aldus Freud. Maar de dubbelfunctie van kleding wordt nog ingewikkelder. Het verbergen van het seksuele was oorspronkelijk een gevolg van kleding, onvermijdelijk maar niet opzettelijk. In sommige culturen, zoals de christelijke cultuur vanaf de industriële revolutie, werd het verbergen een doel op zich. Het verbergen van (delen van) het vrouwenlichaam heeft alles te maken met de mannelijke seksualiteit. Waarom mannen hun geslachtsdelen moeten bedekken, weet ik niet. Vrouwen gebruiken kleding niet alleen om zich seksueel te afficheren, maar ook om dat juist niet te doen, om zich te beschermen tegen de blikken van mannen. Dat betekent dat een vrouw door het dragen van deze kledingstukken zich laat onderdrukken. Of het nou om een bovenstukje van een bikini of een hoofddoek gaat, beide zijn kledingstukken die bedoeld zijn om delen te bedekken die mannen niet hoeven te bedekken. Wel/niet topless of hoofddoek lijken nogal verschillende dingen, maar in de grond zijn het gelijksoortige kwesties. Illustratief is dat je op de vraag “Waarom niet topless?”   dezelfde antwoorden krijgt als op de vraag “Waarom een hoofddoek?” De antwoorden worden gegeven in andere bewoordingen, maar ze komen op hetzelfde neer.

– Het is een religieus gebod.
– Ik wil het zelf, het is niet omdat anderen zeggen dat ik het wel/niet moet doen.
– Niet iedereen hoeft mijn schoonheid te zien.
– Ik vind de betreffende kleding mooi.

Sommige redenen zijn enigszins in strijd met andere. Voordat internet bestond, ontkenden vrouwen over het algemeen dat het dragen van een bovenstukje met de mannelijke seksualiteit of met onderdrukking te maken had. (Voor hoofddoekjes ontkennen ze dat nog steeds.) Maar tegenwoordig zijn veel vrouwen bang dat ze gefotografeerd worden en op internet rond zullen gaan. Dat is in de huidige cultuur begrijpelijk. Helaas geven ze hiermee in feite toe dat ze zich laten onderdrukken, waarmee ik overigens niet direct wil zeggen dat ze zich er dan maar niets van aan moet trekken.

Is er nu geen andere weg mogelijk dan de beklemmende weg die we nu volgen? Kleding in het dagelijks leven hoeft toch niet te betekenen dat je je borsten of je geslachtsdelen op het strand ook verborgen moet houden? En als je van iedereen op het strand de borsten kunt zien, dan hoeft toch ook niemand bang te zijn voor internet? Of moeten we juist strenger optreden tegen zondaars die stiekem fotograferen?

In The Civilizing Process (1978) beschrijft Norbert Elias dat, terwijl tot in de zestiende eeuw in Europa ‘de aanblik van totale naaktheid volkomen normaal was’, met de komst van de industriële revolutie naaktheid iets werd om je voor te schamen. Met de terugkeer naar de natuur, die onze cultuur sinds 1970 maakte in de vorm van aandacht voor het milieu en duurzaamheid, leek de schaamte te verdwijnen; maar op dit moment jaagt internet de schaamte weer aan. De naakte natuurlijkheid is nog niet in ons menselijk leven geïntegreerd.

 

Bronnen

Haar / Beharing

Molecular Evolution of Pediculus humanus and the Origin of Clothing

Origin of Clothing Lice Indicates Early Clothing Use by Anatomically Modern Humans in Africa

 

 

In de serie Naturisme verschenen:

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s