Het spook van Adolf Hitler

Auf Wiedersehen

 

Nooit meer Auschwitz. En Adolf Hitler werd de personificatie van het kwaad. Hij was verantwoordelijk voor de grootste misdaad in de geschiedenis: het systematisch uitroeien van een heel volk. Hij was en is als het ware de duivel in eigen persoon en hiermee is hij ook de grootste angst van de naoorlogse mens geworden. Als er iets belangrijk is, dan is het wel ervoor te zorgen dat dat nooit meer kan gebeuren. Het is niet genoeg om zelf schone handen te houden, verantwoordelijkheid reikt verder, zo vindt men. In onze christelijke traditie zijn mensen geneigd zich schuldig te gaan voelen. Hebben we wel genoeg gedaan om dit te voorkomen? In de burgerlijke stand was ook het geloof van mensen opgenomen. Hebben we het de nazi’s niet veel te gemakkelijk gemaakt met onze uitstekende bevolkingsadministratie? Dat schuldbesef zal er zeker een rol in spelen dat in maatschappelijke discussies de angst voor Hitler nog altijd meespeelt. Bij discussies over het voorkomen van erfelijke aandoeningen bijvoorbeeld: dat is veredeling, dat wilde Hitler ook. Bij discussies over privacy: we moeten oppassen voor een almachtige overheid, want een almachtige overheid is tot hetzelfde in staat als Hitler. Bij discussies over allochtonen is het spook van Hitler het duidelijkst aanwezig. Expliciet wordt opgeroepen om te voorkomen wat er destijds gebeurd is, overigens altijd zonder daarbij de naam Hitler te noemen.

W.O. II heeft zo’n indruk gemaakt, dat kwesties die met de oorlog te maken hebben nog altijd felle discussies uitlokken. Klaarblijkelijk is dat ook zo bij mensen die de oorlog zelf niet hebben meegemaakt. Bij de discussies over de vrijlating van de drie van Breda bijvoorbeeld, in de jaren tachtig, viel het me op dat je ook onder jongeren felle voor- en tegenstanders had. Hitler is niet alleen een van de meest gruwelijke dictators geweest, maar absoluut ook de meest invloedrijke persoon van de twintigste eeuw. Hij heeft de geschiedenis zowel direct als indirect veranderd; direct door zijn oorlogshandelingen en indirect door de psychologische invloed die hij nu nog steeds heeft. Er zijn in de geschiedenis weinig mensen geweest die zeventig jaar na hun dood nog zoveel invloed hadden. Ook in de kunst zien we zijn invloed. In de musical Cabaret eindigen de voorstellingen met “Auf Wiedersehen” en dat moet als een waarschuwing worden opgevat voor het fascisme dat nooit slaapt. Zelfs in kinderboeken wordt ertegen gewaarschuwd. De strijd tegen het kwaad in de Harry Potter-reeks bevat in het laatste deel duidelijke verwijzingen naar het nazisme. En net als in onze wereld is het in de tovenaarswereld zo dat het kwaad nooit bij naam genoemd wordt.

Als emoties over W.O. II een rol spelen gaan deze een discussie totaal overheersen. Het vervelende is dat deze emoties ook discussies gaan overheersen die helemaal niets met de oorlog te maken hebben. Wat heeft erfelijkheid met Hitler te maken? Nog maar kort geleden in De Wereld Draait Door verwees Hanneke Groenteman naar Mengele. Dat sloeg nergens op. En wat heeft privacy met de jodenvervolging te maken? Niets toch? Vanmorgen bij WNL op Zondag werd de link nog gelegd. Bij deze discussies kun je daar nog je schouders over ophalen, maar het wordt ernstig wanneer bij een groot maatschappelijk probleem het discussiëren onmogelijk wordt gemaakt door dit soort emoties.

 

Is er een groot maatschappelijk probleem met betrekking tot allochtonen? Ik moet de vraag even stellen, omdat het probleem door de progressieven ontkend wordt. Ja, er is een groot probleem. De PVV is een protestpartij en als een protestpartij 10% van de stemmen binnen haalt (TK-verkiezingen 2012), dan is er kennelijk heel wat te protesteren. 10% is niet mis, stel je voor: dus 10% van de Nederlandse bevolking heeft last van allochtonen. (Bij de TK-verkiezingen in 2010 haalde de PVV zelfs ruim 15%. De LPF haalde in 2002 17%.) En de mensen verwachten dat al die problemen met de komst van vluchtelingen nog veel groter worden.

Hoe komt het nu dat de progressieven deze problemen niet zien? In de eerste plaats komt dat doordat ze er zelf geen last van hebben. Ze wonen niet in de verloederde stadswijken, ze kunnen zichzelf blijven wijsmaken dat de criminaliteit niets te maken heeft met bevolkingsgroepen maar met sociale status, ze bevinden zich in de comfortabele positie dat ze niet die ervaringen meekrijgen die mensen in de achterstandswijken wel meekrijgen, ze krijgen niet de ervaringen mee die hen van hun geloof af zouden kunnen brengen. In de tweede plaats voelt het wel goed om het beter te weten dan het volk. Herinneren jullie je de Tegenpartij in 1980 nog? Wat werd het domme volk prachtig geportretteerd. Jacobse en Van Es werden levensecht neergezet, zoals alleen Koot en Bie dat konden. Koot en Bie speelden types die echt bestonden. Het waren types die je in het echte Den Haag zo zag rondlopen. Een docent van mij zei eens: “80% van de Nederlanders vinden Koot en Bie niet leuk, omdat ze voelen dat ze op de hak genomen worden, maar ze weten niet precies hoe.” Wat was het heerlijk om je zo verheven te voelen boven de massa. De borrelpraat en schijnoplossingen van Jacobse en Van Es, net als in het echt wist iedereen met een beetje intelligentie dat het zo niet werkte. Gelukkig waren wij verstandiger. En zo denkt men nog steeds. Wij, de progressieven, weten beter dan wie ook wat goed is voor de maatschappij en voor de mensen. En ten derde, het voelt weldadig om goed te doen.

De schaduw van HitlerUiteraard kwamen er protesten tegen deze ontkenning. En nu komt de angst voor Hitler om de hoek kijken. Want er moet altijd gewaakt worden voor het fascisme, dat immers nooit slaapt. En deze “waakzaamheid” leidt tot een gevaarlijke tunnelvisie. Gevaarlijk omdat de leefbaarheid van onze samenleving er vanaf hangt. In de politiek van tegenwoordig wordt ieder protest (tegen de ontkenning) geïnterpreteerd als het gevaar van fascisme. (Of nazisme, of Hitler. Nazisme is een specifiek geval van fascisme.) Iedere tegenstander wordt gezien als een mogelijke Hitler. Hoe dat mogelijk is, wordt verklaard door het mechanisme achter tunnelvisie. Tunnelvisie wil zeggen dat de aandacht geconcentreerd is op één scenario, waarbij het bestaan van alternatieve scenario’s niet wordt overwogen, zelfs niet voor mogelijk wordt gehouden. (Tunnelvisie is bekend geworden van gerechtelijke dwalingen.) Het is menselijk om naar aanwijzingen te zoeken voor het eigen gelijk. Als iemand bij die zoektocht aanwijzingen voor het tegendeel vindt, dan zal hij misschien zijn standpunt bijstellen. Maar die aanwijzingen worden gemakkelijk over het hoofd gezien, omdat men daar niet naar op zoek is. Dan ontstaat tunnelvisie. (Je kunt je eigen tunnelvisie tegengaan door bewust op zoek te gaan naar aanwijzingen die je eigen gelijk juist onderuit halen. Van nature doen mensen dat niet.) We hebben zoëven gezien waarom de aanwijzingen voor het eigen ongelijk niet gezien worden. Wel worden er aanwijzingen gevonden voor dat ene scenario waar men bang voor is. Die aanwijzingen liggen nogal voor de hand in het geval van problemen met een bepaalde bevolkingsgroep, maar het is net als in de discussies over erfelijkheid of privacy: het slaat nergens op. De progressieven laten zich al tientallen jaren gijzelen door het spook van Hitler. Vervolgens probeert men dat spook te bestrijden. In de jaren tachtig deed men dat door het protest te negeren. Die Janmaat was zo dom, die zou toch nooit voet aan de grond krijgen. Toen het protest in de persoon van Fortuyn erg krachtig terug kwam, veranderde men van strategie. Vanaf toen probeerde men het spook te bestrijden door iedereen te overtuigen van de kwade bedoelingen van Fortuyn en later Wilders. Men veronderstelt daarbij een verborgen agenda. Dat is typisch tunnelvisie, want je kunt van een verborgen agenda nooit bewijzen dat die er niet is. Ondertussen blijft men overtuigd van het eigen gelijk, want aangezien Wilders al meer dan tien jaar consequent dezelfde dingen blijft zeggen, blijven de aanwijzingen voor hun eigen gelijk zich opstapelen. Voor veel televisiekijkers zullen de aanwijzingen er juist in gelegen liggen dat de politici ze op die manier duiden. En zo is een tweedeling in de samenleving ontstaan. Je hebt mensen die blij zijn dat Wilders hun problemen aan de orde stelt en je hebt mensen die die problemen ontkennen en Wilders demoniseren. De tunnelvisie vereist dat men Wilders de schuld geeft van de tweespalt die men zelf aangericht heeft. De problemen worden steeds erger, er komen geweldsincidenten. De tunnelvisie vereist dat men Wilders daarvan de schuld geeft. Men voelt wel dat het volk zich tegen hen keert, maar begrijpt niet waarom. Dus zegt men: we moeten de zorgen serieus nemen. Maar dan hebben ze het in een moeite door over het creëren van draagvlak en dat betekent dat ze nog steeds vinden dat het gelijk aan hun zijde is. Het lijkt op een psychose, dat is een waantoestand waarin een psychiatrische patiënt geen reëel beeld heeft van de werkelijkheid. Veel mensen geloven wat er over Wilders beweerd wordt. En zo heeft men een maatschappij gecreëerd waarbij de ene helft van de bevolking boos is omdat ze opgezadeld wordt met problemen en de andere helft zich in een collectieve psychose bevindt. Het zou een uiterst boeiend fenomeen zijn, als de gevolgen niet zo verstrekkend en dramatisch waren. En de problemen worden groter en groter, tot de wal het schip keert.

Advertenties

8 thoughts on “Het spook van Adolf Hitler

  1. ==10% is niet mis, stel je voor: dus 10% van de Nederlandse bevolking heeft last van allochtonen.==
    Het waren er meer die last hadden, want je had kunnen schrijven: 10% is niet mis, stel je voor: dus 10% van de Nederlandse bevolking had zodanig last van allochtonen dat ze het nodig vond alle andere politieke thema’s maar even te laten voor wat ze waren om dit protest te laten horen.

    ==In de tweede plaats voelt het wel goed om het beter te weten dan het volk. Herinneren jullie je de Tegenpartij in 1980 nog? Wat werd het domme volk prachtig geportretteerd. ==
    Ja, dat herinner ik me nog heel goed. Ik was, net als iedereen in mijn kring, een groot fan van Koot en Bie. Elke zondag was het raak. Je geeft meer dan uitstekend weer hoe het binnenkwam. Probleem was natuurlijk dat Jacobse en Van Es méér waren dan alleen politiek bevlogen. Ze waren ook nog eens crimineel (Jacobse) en kortzichtig en volgzaam (Van Es). Zo wisten Koot en Bie door associatie de grondslagen van die politieke ideeën in het negatieve te trekken (framing dus). Het was hun manier om te waarschuwen voor het Kwaad, het spook van Hitler.
    Het moet overigens in diezelfde jaren een of ander interview op tv met een buurtbewoner uit een achterstandswijk zijn geweest dat bij mij het eerste stukje besef deed ontstaan dat er achter die ‘dommemanspraat’ toch een kern van waarheid zou kunnen schuilen, als je het maar met goede wil zou ‘vertalen’. Sindsdien ging het bij mij hard met dat ‘vertalen’ en ik kwam er ook achter dat er al langer een rijtje doodgezwegen intellectuelen bestond die met feiten en goed opgebouwde argumenten steun verleenden aan die ‘onderbuikgevoelens’. Helaas gingen de meesten in mijn kring gewoon op de oude voet door, velen tot op de dag van vandaag.

    Ik ben echt blij met je stuk. Als ik de hoofdredacteur van een krant was, dan zou dit stuk integraal op de opiniepagina verschijnen. Helaas, wij moeten het nog hebben van beïnvloeden van andere spelers die weer andere spelers in de keten beïnvloeden. We zijn dus wèl belangrijk en moeten vooral doorgaan met dit soort analyses.

    Liked by 1 persoon

  2. Zo juist verwoord mijn compliment ! Helaas de linkse elite snapt het nog steeds niet maar het getij is niet meer tekeren ! De PVDA bestaat eigenlijk niet meer met hun ,volgens de polls ,acht zetels . Er is een ommekeer gaande in de zogenaamde politieke correctheid .Het volk pikt het niet meer ! Ook in Amerika met Trump als vernieuwer zijn de elites als de dood dat ze hun banen kwijt raken zowel in de republikeinse Partij als bij de Democraten . Jammer is dat als men hier in Nederland de naam Trump zegd kijken ze je verdwaasd aan . Voor diegene die Zich daar in wil verdiepen raad ik aan Utube te openen met Trump en dan zie je en hoor je wat er fout is bij de partijen en Trump heeft gelijk .
    Als hij president wordt gaat de wereld veranderen en dat is nodig ..
    Uw essai is de waarheid en nogmaals mijn compliment !

    Liked by 1 persoon

  3. Beste Jan,
    Scheert u niet alle ‘progressieven’ over één kam? En maakt u zo niet een karikatuur van de werkelijkheid? Ontkent werkelijk ieder ‘progressief’ de problemen? Dat lijkt me sterk. En wat zijn dan precies die problemen die ‘progressieven’ ontkennen? Een een medaille zitten twee zijden zijn dat er bij sociaal of maatschappelijk problemen niet nog veel meer? Spelen daar niet veel meer zaken door elkaar? Moeten we niet juist oppassen voor versimpeling van de werkelijkheid omdat dan een karikatuur ontstaat zoals u die schets? ‘Progressieven’ denken het beter te weten dan het volk, wie is het volk? Bestaat ‘het volk’ niet uit zeer veel verschikkende mensen met zeer veel verschillende opvattingen en ideeën?

    Like

    • Veel vragen, maar ze lijken me retorisch. Ofwel, reacties. Tuurlikk zijn er wel progressieven die de problemen wel zien. Neem mij nou… Probleem is echter dat progressieven zoals ik door andere progressieven worden ingedeeld bij rechts. Tsja, op zeker moment ga je dan afstand nemen van day gevestigd links, sorry.
      En versimpeling van de werkelijkheid? Dat zijn alle generalisaties, maar zonder generalisatie wordt het nooit bespreekbaar. Bovendien is generaliseren iets wat allen doen.

      Like

  4. Voor sommigen is er een enorme behoefte om uit te kunnen venten dat zij aan de goede kant staan. Misschien was opa of oma ooit fout in de oorlog, misschien biedt het echte leven te weinig vrienden, misschien was er altijd een jeugd van appeasen en wegkijken of waren er rode onderwijzers die dezulken min of meer gehersenspoeld hadden in combinatie met wat er op de altijd wakende eenoog in de huiskamer aan ingekleurd zicht op de werkelijkheid geboden werd.
    .
    In Zweden valt nu al te zien waar zo’n klimaat van de overal gepushte, gewenste mening toe leidt:

    Special report: Inside Muslim majority neighborhoods of Malmo, Sweden

    Liked by 1 persoon

  5. Pingback: Hoe moet ons land bestuurd worden? | Jan's Filosofie

  6. Pingback: Zij die het niet begrijpen | Jan's Filosofie

  7. Pingback: Wat doen de media raar | Jan's Filosofie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s