Twee sociologische kwesties

Sociologie is de wetenschap die zich bezig houdt met de bestudering van groepen mensen in de samenleving en de relaties tussen verschijnselen dienaangaande. Het verschil met de sociale psychologie is, dat deze laatste zich bezig houdt met de bestudering van gedrag van individuen onder invloed van de (veronderstelde) aanwezigheid van anderen. Massapsychologie bestaat ook, dan gaat het ook om individueel gedrag van grote groepen mensen.

 

Een typisch sociologieonderwerp is het vóórkomen van criminaliteit; hoe groot is het verschijnsel en welke factoren zijn hierop van invloed? Criminologie is een onderdeel van de sociologie. Een typisch sociaalpsychologisch onderwerp is groepsdruk. In het geval van criminaliteit bijvoorbeeld zou een onderzoeksvraag kunnen zijn waardoor iemand zich laat overhalen om het rechte pad te verlaten. Een typisch massapsychologieonderwerp is bijvoorbeeld de reactie van het publiek op een ramp.

Het collectieve gedrag van een groep wordt natuurlijk bepaald door het gedrag van de individuen, maar het is nuttig om dat in een aparte wetenschap te bestuderen. Anders zou je op grond van de sociale psychologie voorspellingen doen voor groepen zonder die voorspellingen ooit te testen. Ik noem hier voorspellingen; die doet men op grond van een theorie, maar de sociologie kent weinig theorievorming. Op zich vind ik dat niet heel bezwaarlijk, want je kunt ook verschijnselen beschrijven zonder daar een theoretische verklaring voor te hebben. Twee verschijnselen die ik in het huidige multiculturele tijdsgewricht graag eens zorgvuldig beschreven zou willen hebben, zijn de criminaliteit onder allochtonen en de algemene vraag onder welke omstandigheden verschillende groepen in de samenleving problemen opleveren.

 

Grafiek

 

Een belangrijke maatschappelijke kwestie is waarom Marokkanen gemiddeld zo crimineel zijn. (Zie ook de discussie die we daarover op de blog van A. Kasdorp al eens gevoerd hebben, https://akasdorp.wordpress.com/2014/09/25/stemerdink-over-sociologie/.) Onder intellectuelen tref je vaak de opvatting aan, dat de criminaliteit onder andere bevolkingsgroepen die qua sociale en maatschappelijke positie vergelijkbaar zijn, net zo hoog is. Met andere woorden je moet corrigeren voor sociale status, inkomen, kansen op de arbeidsmarkt en dergelijke. Hoe weten ze dat? Vraag ik me af. Volgens de hoogleraar sociologie die laatst bij De Wereld Draait Door zat, hebben we daar geen gevens over, omdat die niet geregistreerd worden. Waarom doen ze daar dan geen onderzoek naar? Gegevens kun je ook op andere manieren verkrijgen dan door registraties. Sterker nog, registraties van aangiften geven een vertekend beeld. Lang niet alle misdaden worden aangegeven, soms vergeet men de registratieformulieren door te geven, enzovoort. Het is belangrijk om hierover nu eens duidelijkheid te verschaffen. Uiteraard zal een deel van de criminaliteit verklaard worden door sociale status en maatschappelijke positie. Uiteraard moet je daarvoor corrigeren, zo ver kan ik de intellectuelen wel volgen. Maar waarom denken ze te weten dat dit alles verklaart? Ik geloof er niets van. Denk eens aan eerwraak. Arme blanke werkeloze mannen in een uitzichtloze situatie doen daar niet aan. Denk eens aan de positie van de vrouw en aan de blijf-van-m’n-lijfhuizen die vol zitten met allochtone vrouwen. Slaan arme blanke werkeloze mannen hun vrouwen net zo vaak en net zo hard? Dat zou ik dan wel even in cijfers aangetoond willen zien. Denk eens aan het heethoofdige intimiderende gedrag op straat. Dat is strikt genomen geen criminaliteit, maar het zou nogal vreemd zijn als de criminaliteit onder een groep met dergelijk gedrag even hoog zou zijn als onder andere groepen. Er zijn altijd mindere groepen in de samenleving geweest en die hebben ook altijd een hoger criminaliteitscijfer gehad. Maar zo hoog als de Marokkanen scoren (60% van de jongens) hebben we nog nooit meegemaakt.

Het is een belangrijke kwestie, omdat een oplossingsrichting nauw verband houdt met de oorzaak. De politiek moet dit probleem aanpakken en dat kunnen ze niet doen zonder dat ze over betrouwbare cijfers beschikken. Cijfers die helderheid kunnen verschaffen over welke oplossingen wel en welke niet zouden kunnen werken, maar ook cijfers die kunnen meten hoe succesvol een aanpak na één, twee, of tien jaar is.

Overigens kunnen de sociologen (en criminologen vallen daaronder) niet verklaren waarom de criminaliteit tot 2002 zo sterk gestegen is. Ik vind het nogal opvallend dat die criminaliteit ongeveer gelijke tred houdt met het aantal buitenlanders in Nederland. Geef daar nou eens duidelijkheid over. Zo moeilijk is dat niet, qua statistiek.

 

Een groep is geïsoleerd als voor iedereen uit die groep geldt dat alle familieleden ook tot die groep behoren.

 

Een andere belangrijke kwestie waarover de sociologie zich eens zou moeten buigen, is het bestaan van problemen tussen verschillende bevolkingsgroepen. Verschillende etnische groepen kunnen kennelijk niet met elkaar samenleven. We hebben gezien dat Tsjechoslowakije gesplitst werd – vreedzaam, dat wel – omdat men zich niet als één groep beschouwde, maar als behorend bij de Tsjechen dan wel de Slowaken. We hebben gezien dat Joegoeslavië door bloedige oorlogen uit elkaar viel, zodra de mogelijkheid – het wegvallen van een dictator – zich voordeed. In het Midden-Oosten vechten de soennieten, sjiieten, alawieten en Koerden elkaar de tent uit. In België hebben de Vlamingen en de Walloniërs altijd problemen met elkaar. (Ik begrijp niet dat ze het land niet opsplitsen.) In Nederland hebben we de laatste veertig jaar steeds meer problemen met niet-geïntegreerde allochtonen. Indonesiërs daarentegen zijn perfect geïntegreerd. In de Verenigde Staten zijn er veel afkomsten die geen problemen geven en enkele afkomsten die dat wel doen.

De vraag waardoor het komt dat geïsoleerde groepen binnen één samenleving meestal problemen geven, is niet zo makkelijk te beantwoorden. Een stuk makkelijker is het om te onderzoeken in welke omstandigheden er problemen ontstaan en in welke niet. Daar zou men onderzoek naar moeten doen. Ik wil vast een aanzet geven.

Waarom is er tussen Vlamingen en Walloniërs nooit oorlog geweest? Ik denk dat dit komt door de welvaart. Er is altijd geharrewar in België doordat het land bestaat uit twee geïsoleerde groepen, maar welvaart is een probaat preventief middel tegen oorlog.

Waarom speelt etniciteit niet altijd een rol? Bijvoorbeeld de Indonesiërs in Nederland, of de vele kolonisten in de Verenigde Staten. In de Verenigde Staten (van een paar eeuwen geleden) zal een rol hebben gespeeld dat je verschil tussen de verschillende blanke nationaliteiten niet aan iemand kunt zien. Ook een rol zal hebben gespeeld dat er heel veel verschillende afkomsten waren, waardoor eigenlijk iedereen een minderheid was. De Indonesiërs in Nederland zijn uiterlijk duidelijk herkenbaar, toch heeft dat nooit problemen gegeven. Trouwens, zijn de Chinezen geïntegreerd? Ik zou denken van niet; ze vormen een vrij gesloten groep, maar niemand vindt dat erg omdat de restaurants gewaardeerd worden, ze geen overlast geven en voor zichzelf zorgen, dus niet van de sociale voorzieningen profiteren. De Chinezen zijn interessant als vergelijking. Waarom verlangen we van de ene groep wel aanpassing van leefgewoonten en van de andere groep niet? Of hebben de Chinezen zich aan ons aangepast? Waarin dan? En waarom is dat belangrijk?

De vraag waarom etniciteit soms wel en soms niet een rol speelt, zou ik beantwoorden met: het gaat erom of mensen zich een aparte groep voelen. En dat blijkt uit de geïsoleerdheid van de groep. Een groep is geïsoleerd als voor vrijwel iedereen uit die groep geldt dat alle familieleden ook tot die groep behoren. Familie is inclusief je levenspartner natuurlijk. Ieder mens behoort tot een aantal groepen: de beroepsgroep waartoe je behoort, politieke partij, naturist, ANWB-lid, enzovoort. Voor ieder van deze groepen geldt dat de leden familieleden hebben die niet tot die groep behoren. Vaak is dat zelfs binnen één gezin zo. Maar Marokkanen bijvoorbeeld vormen wel een geïsoleerde groep. Een familielid van een Marokkaan is over het algemeen ook Marokkaan, ik denk dat dat voor Turken minder geldt.

Het bestaan van geïsoleerde groepen in een samenleving leidt tot problemen als agressie, of in het ergste geval oorlog. Ik stel de volgende vragen. Hoeveel groepen kunnen we in onze samenleving onderscheiden? Hoe groot zijn die afzonderlijke groepen? En hoe geïsoleerd zijn ze? (Dus hoeveel procent van de familieleden van een willekeurig lid is ook lid van die groep?) Met de laatste vraag hebben we een maat voor integratie. En die kunnen we heel interessant correleren met bepaalde maatschappelijke problemen.

Indonesiërs hebben zich vanaf het begin al gemengd onder de bevolking, ook qua huwelijken. Dat verklaart veel. Volgens mijn definitie waren katholieken en protestanten vroeger ook geïsoleerde groepen. Huwelijken tussen beide groepen kwamen vrijwel niet voor. De vraag is waarom dat nooit problemen heeft gegeven. Ik moet bekennen dat ik op die vraag geen antwoord heb.

Je moet er voor waken dat er binnen één samenleving geïsoleerde groepen ontstaan. Wat onderzocht zou moeten worden, wanneer dat problemen geeft. Een kleine groep zal waarschijnlijk geen problemen geven. Bij welke groepsgrootte beginnen de problemen? En is dat een absoluut getal of een percentage van de totale bevolking? Bij welke graad van geïsoleerdheid beginnen de problemen? Hoe verhoudt zich dat tot de groepsgrootte? En spelen er nog andere factoren mee, of is dit eenvoudige model voldoende om alle variatie te voorspellen?

Dat zou ik nou wel eens uitgezocht willen zien.

Advertenties

5 thoughts on “Twee sociologische kwesties

  1. Ik mis in deze op zich goede poging een bespreking van de normen en waarden van iedere groep. Die n+w hebben een grote invloed op het gedrag en we merken het in elk geval onderbewust wanneer een groep afwijkend gedrag vertoont. Wanneer men zich eraan ergert, dan is er sprake van een zekere frictie. Wanneer men zich er echt boos over maakt, is er vast sprake van botsing met de eigen n+w. Het is makkelijk te beredeneren dat n+w echt niet gaan veranderen onder invloed van sociaal-economische verbeteringen, zeker als het om n+w gaat die voortvloeien uit een geloof dat diep wortel heeft geschoten in de geïsoleerde groep..

    Liked by 1 persoon

    • Het ging me er in eerste instantie om om duidelijk te stellen dat het bestaan van aparte bevolkingsgroepen garant staat voor problemen. Ik vraag me af hoever je met mijn factoren zou komen.
      Normen en waarden zijn inderdaad een belangrijke factor. Maar als je dat toevoegt, dan maakt dat “het model” wel meteen een stuk ingewikkelder. Normen en waarden zijn lastig te meten. Dat niet alleen, het is niet een onafhankelijke factor die je dan toevoegt. Normen en waarden zullen in hoge mate samenhangen met de geïsoleerdheid van een groep. Een geïsoleerde groep kan misschien dezelfde normen en waarden hebben als de rest van de bevolking. Een groep met afwijkende normen en waarden zal altijd in hoge mate geïsoleerd zijn.

      Like

      • Van de n+w kan je als onderzoeker er een aantal formuleren en die vervolgens net zo opnemen in de analyse als de andere (bijv. sociaal-economische) factoren. Wel voorspel ik dan sterke associaties, bijv. tussen bepaalde n+w formuleringen en hoogte inkomen. Dan is het de vraag hoe het zit met de causaliteit; wat volgt uit wat. Maar een beetje onderzoeker komt daar in zijn ontwerp wel uit. Misschien is de kwaliteit van de onderzoeker toch van cruciaal belang? Als deze iets wil vinden, kan het ontwerp er vast op aangepast worden. Maar wat doen we met de onderzoeker die iets vooral NIET wil vinden???

        Liked by 1 persoon

  2. Als een groep, Palestijnen, sinds 1880 wordt geterroriseerd in hun eigen land, en uit dat land wordt verdreven in 1948, met nog steeds geen enkel uitzicht op terugkeer, dan kun je lang theoretische verhalen over groepen ophangen, maar kennelijk heb dan je een bunker voor je hoofd.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s