De Engelse taal

Je hebt a en aa, e en ee, i en ie, o en oo, en u (uitgesproken als oe). In de meeste Europese talen worden de klinkers hetzelfde uitgesproken. Een a wordt als ah of aa uitgesproken, afhankelijk van de spellingsregels van de taal. In het Nederlands kiezen we voor verdubbeling van de klinker, in de Scandinavische talen kiest men voor verdubbeling van de medeklinker. De klankcombinatie die je in het Nederlands schrijft als ‘an’ is in het Zweeds-Noors-Deens ‘ann’. De klankcombinatie ‘aan’ is het daar ‘an’. De u wordt in de meeste talen uitgesproken als oe. Spellingsregels verschillen, maar over de uitspraak van de afzonderlijke letters zijn de meeste talen het eens. Wat betreft de u is het Nederlands een uitzondering. De klinkers a, e, i, o en u zijn in de meeste talen hetzelfde en voor de meeste medeklinkers geldt dat ook. Er zijn kleine afwijkingen, bijvoorbeeld bij de c, g en j. De c wordt in het Nederlands, Spaans en Italiaans wel anders uitgesproken, maar het aardige is dat het onderscheid tussen een c voor een e of i en een c voor een andere klinker in alle talen geldt.

 

C voor O, U, A
Spreek je uit als een K
Maar bij Cent en Citroen
Moet je dat niet doen

Voor een e wordt c in het Nederlands uitgesproken als s, in het Spaans als th en in het Italiaans als tsj. De g wordt in de meeste talen uitgesproken als de g in goal. De j wordt in het Spaans anders uitgesproken. De s wordt in het Hongaars als sj uitgesproken. Maar eigenlijk zijn alle talen het in het geheel genomen eens over hoe je de letters uitspreekt. Behalve het Engels, dat is de grote uitzondering. De medeklinkers zijn wel hetzelfde als in andere talen, maar van de klinkers is alleen de o overeind gebleven. Kennelijk is dat een bijzondere klank; ook het woord ‘O’ betekent in bijna alle talen hetzelfde. (Willy van der Heide (1950) in ‘De jacht op het koperen kanon’.) Van de e is de korte klinker bewaard gebleven (in ‘bet’, ‘bed’), maar de lange klinker wordt als een ie uitgesproken (in ‘be’, ‘bee’). De a wordt standaard uitgesproken als ‘eej’ (in ‘gaze’) of kort als e (in ‘back’). Als de a als a wordt uitgesproken, zoals in ‘lager’ (=pils), dan is dat dus volgens de Engels uitspraakregels onregelmatig. Hetzelfde geldt voor de i die standaard wordt uitgesproken als ‘aaj’. Het Engels spreekt de klinkers dus op zodanig andere wijze uit, dat men bepaalde veel voorkomende klanken niet kan spellen. Een a bestaat in het Engels eigenlijk niet, omdat a al als ‘eej’ wordt uitgesproken. De u tenslotte wordt in het Engels uitgesproken als ‘joe’, dat lijkt nog wel op andere talen die de u als oe uitspreken, maar die j-klank maakt het typisch Engelstalig.

Wat ik eigenlijk wil zeggen, is dat het Engels een vreemde eend in de bijt is. Internationaal bekende namen, uit de bijbel bijvoorbeeld, worden in alle talen hetzelfde uitgesproken, behalve in het Engels. Adam en Eva wordt ‘edəm’ en ‘iev’. En ze verhaspelen namen nog verder. ‘Petrus was de zoon van Jona’ wordt ‘Peter was the son of John’. Maar ook Latijnse woorden worden in het Engels anders uitgesproken. Dat is lastig bij medische termen, die zijn internationaal hetzelfde, dat stamt nog uit de tijd dat Latijn de internationale taal van de wetenschap was; maar Engelstaligen spreken het zodanig uit dat je denkt dat ze een Engels woord in plaats van een Latijns woord noemen. Dat hun eigen taal anders is dan andere en bovendien qua uitspraak veel onregelmatiger dan alle andere talen, dat is hun eigen zaak; maar dat ze internationale namen en woorden anders uitspreken vind ik gewoon verkeerd.

 

Terwijl de uitspraak van het Engels dus afwijkt van de andere Europese talen, is de klank gek genoeg aangenaam neutraal. In de popmuziek is Engels de standaard en in een andere taal dan het Engels krijgt een popnummer een bepaalde sfeer. De taal is als een saus over een gerecht, het wordt er anders door. Een nummer in het Frans klinkt niet meer neutraal, door de nasale Franse uitspraak doet het nummer aan alles denken wat je met Frankrijk associeert. De saus is zo sterk dat het net is of het een andere melodie wordt. In het Duits klinkt een popnummer als een schlager. Hoe de instrumentalisten ook hun best doen, hun moeite wordt overvleugeld door de taal. Het is alsof popmuziek en Duits elkaar niet verdragen. In het Nederlands klinkt een nummer hard, niet hard in volume maar hard in klank. Het is wat rauw en onbehouwen, ongeveer zoals Nederlanders op vakantie zich gedragen. Het bekt niet lekker, dat is iets wat je bij een spreker niet opvalt, maar bij een zanger of zangeres wel. Het Engels is de enige taal waarin een melodie puur klinkt, als een gerecht zonder nationale saus. Nu is de vraag: klinkt Engels zo neutraal doordat we gewend zijn aan popmuziek in het Engels? Of is Engels de standaard geworden doordat het zo neutraal klinkt? Zou het misschien komen door specifieke eigenschappen van het Engels? Het Engels kent veel diftongen, dat zijn klinkers die als een tweeklank worden uitgesproken: eej, aaj, oow, joe. Klinkers worden in het Engels lang uitgesproken, veel langer dan in het Nederlands. Vergelijk bijvoorbeeld wol met ‘wall’, de klinker is in beide woorden hetzelfde, maar wordt in het Nederlands heel kort uitgesproken. Wat ook typisch voor het Engels is, is het veelvuldig voorkomen van de sjwa. De sjwa is een toonloze klank, zoals de laatste klinker in kenteken (kenteekən) en de middelste in berevel (beerəvel). In het Engels worden onbeklemtoonde klinkers heel vaak als ə uitgesproken. Həraajzən, het klinkt haast onbegrijpelijk en als bijvoeglijk naamwoord valt de klemtoon en daarmee de uitspraak weer anders uit: horizontəl. Volgens mijn woordenboek worden sommige klinkers helemaal niet uitgesproken, nog minder dan een sjwa: həraajzn en horizontl. Het zou kunnen dat die diftongen in combinatie met de vele sjwa-klanken het Engels die neutrale smaak geven.

 

Qua woordbetekenissen vind ik Engels een glibberige taal. Ieder woord heeft talloze betekenissen, het woord ‘get’ is exemplarisch. En die betekenissen zijn op een vage manier aan elkaar geassocieerd. In andere talen hebben woorden ook soms meerdere betekenissen, maar die zijn dan totaal verschillend. Zo hebben de verschillende betekenissen van bank niets met elkaar te maken. Dat komt in het Engels ook voor, maar veel vaker zijn de verschillende betekenissen met elkaar verbonden. Deny betekent ontkennen, maar wat betekent het dan als ik op mijn scherm ‘Access denied’ zie staan? Toegang ontkend? Of wat betekent ‘Public address system’? De eerste twee woorden hebben allebei zoveel betekenissen dat het eigenlijk alles kan betekenen. Een openbare stempelautomaat? Nee, het is een geluidsinstallatie, een aan het publiek gericht systeem. Een onderdeel van het probleem is, dat je aan veel woorden niet kunt horen of zien wat voor soort woord het is. Is het een zelfstandig naamwoord (zoals publiek of adres), is het een bijvoeglijk naamwoord (zoals openbaar), of is het een werkwoord (zoals adresseren)? Ik dacht dat ‘Free Willy’ ‘Vrije Willy’ betekende, maar het bleek ‘Bevrijd Willy’ te betekenen. Het is een totale warboel, dat Engels. Voor mijn gevoel zijn Nederlands en Frans “vierkante” talen, vrij stijf misschien maar duidelijk. Als je de afzonderlijke woorden kent, begrijp je de betekenis van een samenstelling ook. Ik heb het idee dat als ik aan het Frans net zoveel tijd had besteed als aan het Engels, ik het Frans beter zou beheersen dan nu het Engels. Helemaal zeker weet ik het niet, want ik ken te weinig Frans om dat goed te beoordelen, maar ik denk dat het zo is. Engels is alleen in het begin makkelijk, omdat veel woorden op het Nederlands lijken, terwijl je in het Frans ieder woord moet leren (behalve trottoir). Maar als je eenmaal de eerste duizend woorden kent, maakt dat niet meer uit en Engels blijft dan lastig. Is Engels als wereldtaal eigenlijk wel zo’n goed idee?

Op school werd ons voorgehouden vooral niet ieder woord op te zoeken, als je begrijpt wat er bedoeld wordt, moet je gewoon doorlezen. Dit leidde er bij mij toe, dat ik de teksten altijd maar half begreep. Want wat is begrijpen? Heel lang heb ik niet precies begrepen wat ‘Knowing me, knowing you’ betekent. Ik kende de afzonderlijke woorden, maar de constructie ontging me. Wel werd de betekenis me duidelijk, gezien de rest van de tekst die over een scheiding ging (There is nothing we can do), moet het zoiets zijn als ‘te weten jij en ik’, of ‘jij en ik in aanmerking genomen’ (niets wat we er aan kunnen doen). Begrijp je het dan, of niet? In mijn beleving begrijp ik iets pas, als ik een Nederlandse vertaling heb. Na vele jaren weet ik nu de vertaling van de woorden ‘Knowing me, knowing you’, dus nu begrijp ik het anders dan toen, toen ik alleen de strekking begreep. (Ik ga hier lekker niet zeggen wat de vertaling is, want als ik die niet geef dan krijg ik hem van jullie ook niet, maar als ik hem wel geef dan reageren jullie met ‘Dat wist ik al’. Maar voel je vrij om hieronder de vertaling te geven.)

Hieraan verwant is de betekenis van ‘All in the family’, de bekende TV-serie met Archie Bunker. Ik ken alle woorden, maar over de betekenis van het geheel ben ik niet zeker. ‘All’ kan slaan op zaken (alles) of op personen (allemaal). Ik denk dat het hier op personen slaat, dus ‘Allemaal in het gezin’. (Family betekent niet familie, maar gezin.) De strekking wordt me duidelijk, de serie gaat over een conservatieve man, dus de titel zal wel iets met ‘family values’ te maken hebben. Maar waarom precies de serie zo heet, begrijp ik nog steeds niet.

Op school moest je leren in het Engels te denken. Ik liet de woorden op me inwerken en probeerde als het ware aan te voelen wat er bedoeld werd. Dus hoewel ik me erg inspande, heb ik eigenlijk altijd maar half gelezen. Achteraf denk ik dat ik er meer aan gehad had, als ik actiever op zoek was gegaan naar vertalingen. Misschien niet naar de vertaling van hele zinnen, maar wel naar de betekenis van de afzonderlijke woorden. Het woord ‘design’ heb ik bijvoorbeeld jarenlang niet opgezocht, ik dacht dat het iets met tekenen was en probeerde zo te begrijpen wat er bedoeld werd. Dan blijft de tekst vaag, totdat je ontdekt dat het niet alleen tekenen/tekening, maar ook ontwerpen/ontwerp betekent.

Voor mijn studie heb ik veel in het Engels moeten lezen, maar nog steeds is Engels vaag voor mij. Ik lees één Engelstalige roman per jaar om mijn niveau te verhogen, maar als ik iets wil of moet weten, lees ik het liever in het Nederlands. Ik denk te begrijpen wat ik lees, maar als ik het boek uit heb, dan is in mijn hoofd net of ik het een half jaar geleden heb gelezen. Het staat me niet precies bij.

Door dat halve begrijpen is misschien tijdens mijn hele schooltijd mijn achterstand steeds groter geworden. Voor mijn gevoel werd het halve begrijpen aangemoedigd, want je moest niet ieder woord opzoeken en je moest in het Engels leren denken. Maar dat was gewoon te hoog gegrepen. Nu begrijp ik wat er bedoeld wordt met in het Engels denken, maar toen had ik daar geen enkel concreet beeld bij. Het is een niveau hoger en dat gaat pas werken als je goed begrijpt wat er staat, als het fundament gelegd is als het ware. Maar dan nog, het blijft een glibberige warboel.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s