De politiek van G500

“G500 is een groep van inmiddels meer dan 1000 jonge Nederlanders die vinden dat het tijd is om de politiek te verjongen en op tien belangrijke punten noodzakelijke hervormingen door te voeren. Zij zijn, via G500, lid geworden van de VVD, het CDA en de PvdA, om zich hard te maken voor een tienpuntenplan dat vernieuwing, hervormingen en idealen naar het centrum van de macht moet brengen. Het idee is ontstaan bij een kleine groep jongeren en werd op 8 april 2014 door Sywert van Lienden, één van de initiatiefnemers, gelanceerd in het televisieprogramma Buitenhof.”

Ik vind dit een verfrissend idee. De initiatiefnemers van G500 hebben ingezien dat het geen zin heeft om een nieuwe politieke partij op te richten. Dan zou er weer een partijtje bij zijn, die niets voor elkaar krijgt. Er zijn al veel te veel splinterpartijen. Wellicht is het effectiever om gemeenschappelijke idealen in bestaande politieke partijen onder de aandacht te brengen.

We zitten in een overgangsfase tussen de tweede golf en de derde golf. De eerste golf was de ontwikkeling van de landbouw. De tweede golf was de industriële revolutie. De derde golf is de informatiemaatschappij. Er zijn veel dingen in onze maatschappij gevormd volgens principes van de tweede golf. Het stereotype van de tweede golf is de fabriek. Een fabriek is een centraal gebouw waar mensen heen gaan om hun werk te doen. In een fabriek doen alle arbeiders hetzelfde, ze beginnen op dezelfde tijd te werken en ze maken standaard produkten. Daar zijn natuurlijk allerlei variaties op, maar dat is toch essentiëel voor de tweede golf. Een politieke partij is, zonder dat we dat gemerkt hebben, gemodelleerd naar een fabriek. Er zijn verschillende partijen die tegenover elkaar kunnen staan, maar binnen de partij geldt dat iedereen geacht wordt ongeveer dezelfde mening te hebben over zowat alle onderwerpen. Een politieke partij is een centraal orgaan, zij heeft een achterban voor wie een “standaard produkt” geleverd wordt. Nu de derde golf opkomt, zien we dat de principes van de tweede golf minder belangrijk worden. Het fascinerende van de derde golf is, dat het op alle gebieden van ons leven invloed heeft. Allerlei dingen die wij als een noodzakelijke grondslag beschouwen voor een beschaving, blijken slechts een voortvloeisel uit de tweede golf te zijn. Er treedt steeds meer diversificatie op, steeds meer individualisering, standaarden voldoen steeds minder. In de politiek zien we steeds meer en kleinere partijen. Politieke partijen zijn altijd al geplaagd door afsplitsingen, maar die afsplitsingen zijn nog nooit zo groot geweest als nu. Het “standaardprodukt” werkt niet meer. Toch blijft men dat proberen. Iedere splinterpartij levert een standaardprodukt, dat wil zeggen een antwoord op alle vragen en men gaat nog steeds uit van een achterban die het op bijna alle punten met de partij eens is.

Wat we bij G500 zien, ondanks een verfrissende invalshoek, is dat hun programma ook volgens de achterhaalde tweede-golfprincipes is opgesteld. Men wil als het ware infiltreren in bestaande partijen om daar hun idealen onder de aandacht te brengen. Men veronderstelt – en daar zien we het standaard produkt weer – dat er een achterban van jongeren bestaat die het op alle punten met hun eens is.

Politieke partijen maken beleid dat op de meerderheid gericht is. Als bepaalde zaken alleen een minderheid aangaan, dat raakt dat gauw ondergesneeuwd. En daar zien we het probleem waar we nu mee te maken hebben, meederheden worden steeds kleiner door die verdergaande diversificatie. Uiteindelijk belanden we in een situatie waarvoor er voor vrijwel geen enkel beleidsterrein nog een meerderheid bestaat. Wat we dus nodig hebben, is dat minderheden beslissen over de zaken die hen aangaan. De informatie-industrie levert al jaren geen standaardprodukten meer, de consument kan heel veel kiezen, zodat hij een persoonlijk produkt koopt.

Een tweede punt is dat vertegenwoordiging niet meer werkt. Wie voelt zich nog vertegenwoordigd door partijen, als je het met iedere partij maar een klein beetje eens bent? Het volk voelt zich machteloos, maar de politici zelf ook. Waar we dus heen moeten, is naar een systeem van standpunten in plaats van een systeem van partijen. Hoe dit in de praktijk moet functioneren, is een lastige vraag. We weten niet hoe de toekomst eruit zal zien, maar wat we wel kunnen zien, is dat alles dat tweede-golfkenmerken draagt, minder belangrijk zal worden.

Het derde punt is dat besluiten genomen moeten worden op de plaats waar ze van belang zijn. De politiek is centraal georganiseerd. Op centraal niveau worden de besluiten genomen, daar zie je de fabrieksstructuur weer. We hebben wel verschillende niveau’s (provincies, gemeenten), maar dat is nog lang niet divers genoeg. Op de een of andere manier moet de democratie directer worden.

Het boek “De derde golf” van Alvin Toffler is al in 1980 geschreven. Van de problemen die hij ziet, denk je als lezer: “Was dat toen een probleem? Het was niets vergeleken bij nu!” Het is verbijsterend om te lezen hoe sterk de tweede-golfprincipes in alle facetten van ons leven zijn doorgedrongen en hoe je nu ziet gebeuren wat hij al in zijn boek beshrijft. Ik vind dat iedere politicus dit boek zou moeten lezen, omdat het de richting aangeeft waarin we als cultuur bewegen. Voor problemen geldt dat iedere oplossing die een terugkeer naar de tweede golf impliceert, niet zal werken. Stel dat een politicus zegt: “We moeten fuseren tot een grote sterke partij,” dan weet je door dit boek dat dat niet zal werken. Op z’n hoogst tijdelijk. Wij hebben veel kleine partijtjes doordat we een direct kiesstelsel hebben. Een districtenstelsel, zoals in het Verenigd Koninkrijk of de V.S., leidt altijd tot een tweepartijensysteem. Wij hebben dus al veel eerder last van die versnippering, maar een omvorming tot een tweepartijensysteem zou de verkeerde weg zijn. Landen met een tweepartijensysteem zullen hun systeem misschien langer vol kunnen houden dan wij, maar uiteindelijk zullen het Verenigd Koninkrijk en de V.S. ook de conclusie moeten trekken dat het zo niet meer werkt.

Voor G500 geldt: zij zijn ook gericht op een meerderheid die zij willen verkrijgen voor hun standpunten, zij denken voor alle standpunten een achterban te vertegenwoordigen en zij denken vanuit centrale besluitvorming. Drie punten die achterhaald zijn en waarin zij het, net als alle politieke partijen, verkeerd doen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s