Waardoor is iemand religieus?

Theoriën die op jezelf betrekking hebben, hebben altijd iets ongemakkelijks. Als het klopt en je zelf aan je theorie voldoet, dan is het net of je een willoze volgeling bent. Het liefst zou je zelf een uitzondering zijn. Maar als je zelf niet aan je eigen theorie voldoet, dan klopt de theorie dus niet.

Zou ik religieus zijn geweest als ik in een andere tijd was opgegroeid of een andere opvoeding had gehad? Dat is een raar idee. Als het van je omgeving afhangt of je wel of niet gelooft, dan had ik dus gelovig kunnen zijn. En dan zou ik de argumenten afwijzen die ik nu rationeel vind. Mijn atheïsme zit zo diep, dat ik me niet goed kan voorstellen dat ik, als ik in een andere eeuw of in een ander gezin was geboren, wèl zou geloven. Misschien zijn er altijd wel atheïsten geweest en hielden ze wijselijk hun mond in vroeger eeuwen.

Maar als ik van nature atheïst ben en dat ook geweest zou zijn onder andere omstandigheden bijvoorbeeld in vroeger eeuwen, dan moet het erfelijk zijn. Dat is ook een raar idee. Er zijn mensen die geloven dat er een god bestaat en mensen die geloven dat dat niet zo is. Eén van beiden moet gelijk hebben, allebei gelijk hebben kan niet. Als geloof erfelijk is, dan bepalen je genen of je de waarheid of een illusie aanhangt. In dat geval kun je iemand van het andere kamp nooit overtuigen met argumenten en dat betekent dat je op geen enkele manier kunt vaststellen wie van de twee er gelijk heeft.

De ervaring leert dat je andersdenkenden inderdaad niet kunt overtuigen. Misschien hangt je geloof inderdaad af van je omgeving en vindt er in je kindertijd een inprenting plaats die later niet meer veranderd kan worden. Ik bedoel hier niet zozeer welke religie je aanhangt (Jodendom, Christendom, Islam of iets anders), maar meer de fundamentele overtuiging of er een god is of niet. Zoiets als inprenting heb je ook met muziek: je blijft je hele leven de muziek die je tussen je 15-e en je 25-e hebt gehoord, het mooist vinden. Voor schaamte geldt dat ook: je opvoeding bepaalt waarvoor je je schaamt en in welke mate, eenmaal volwassen verandert dat vrijwel niet meer.

Als de theorie van de inprenting klopt, dan verklaart dat waarom het geloof in een god of het geloof dat hij niet bestaat zo fundamenteel voelt, het is immers onveranderlijk. Het verklaart ook hoe het mogelijk is dat vroeger vrijwel iedereen in God geloofde en tegenwoordig veel mensen niet. Nog steeds is het zo dat één van beide groepen ongelijk moet hebben. Je ouders (en hun omgeving) zouden dan in je jeugd hebben bepaald of je de waarheid aanhangt of niet, een niet-genetische erfenis. En beide groepen “weten” dat zij gelijk hebben.

Advertenties

One thought on “Waardoor is iemand religieus?

  1. Ik denk dat er inderdaad verschil zit tussen een kerk aanhangen en daadwerkelijk religieus of beter gezegd: gelovig zijn is…

    In een andere tijd hadden we vast en zeker een kerk aangehangen. Mensen waren er meer afhankelijk van (en dan heb ik het over de tijd van voor het sociale zorgstelsel). Maar echt geloven… Dat heeft niets meer met kerken of nuchter denken te maken. Dat is gevoel. Ik geloof, maar hang geen enkele kerk aan. Dat is iets wat heel diep in me zit. Ik ben niet van bidden, de bijbel en dat soort dingen. Ik beleef het anders, vanuit mijn gevoel. Dat is voor mij een ‘weten’, maar ik ga er niet per definitie van uit dat ik dan ook maar gelijk heb. We kunnen het niet zeker weten, daarom heet het geloven. Ik doe daarom ook nooit moeite een ander te overtuigen. Dit is van mij en ieder moet zijn eigen pad maar vinden. Ook als atheïst 😉

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s